Een noodwebsite werkt alleen als u grip heeft op uw DNS
Organisaties die bij een lek hun website offline brengen, laten inwoners, patiënten en klanten zonder informatie, tenzij omschakelen naar een noodwebsite een geoefende procedure is.
Bij een kritiek lek in uw website is offline brengen veelal de juiste eerste reactie. Maar zonder noodpagina en zonder DNS die u zelf binnen het uur kunt omzetten staan inwoners, patiënten en klanten voor een dichte digitale deur. Valt uw DNS zelf uit, dan blijft u alleen bereikbaar met een tweede DNS-provider. Meet hoe u ervoor staat, leg het besluit over risico's vast en oefen het omschakelen periodiek.
Praktijkvoorbeelden
Een lek in PHP, websites uit voorzorg offline
Op 21 oktober 2026 waarschuwde het NCSC voor twee kritieke kwetsbaarheden in PHP, met het advies per systeem af te wegen of uitschakelen nodig was. Onder meer DigiD, MijnOverheid en een ziekenhuis gingen uit voorzorg offline. Inwoners konden daar online geen paspoort of rijbewijs aanvragen.
Ruim een kwart van de gemeenten heeft dezelfde DNS-provider
Uit de Quick Scan-sectormeting blijkt dat 293 van de 342 gemeenten (86%) en 55 van de 66 ziekenhuizen (83%) haar DNS volledig bij één provider heeft draaien. Grote providers spreiden hun netwerk, maar één fout in hun beheer raakt alle locaties tegelijk. De grootste provider bedient 28% van de gemeenten. Een storing bij deze provider treft ruim een kwart van de gemeenten. Dat het anders kan, laten 11 gemeenten zien die al twee DNS-providers combineren.
Eén configuratiefout, alle locaties tegelijk offline
Op 29 oktober 2025 legde een onbedoelde configuratiewijziging Azure Front Door ruim acht uur wereldwijd plat. Onder andere de NS ondervond hiervan problemen, waardoor de online-reisplanner, de kaartautomaten en de verhuur van ov-fietsen te kampen hadden met een storing. Microsoft adviseerde klanten met een eigen uitwijkroute om hun verkeer om te leiden. Dat kon alleen wie die route vooraf had ingericht.
Verder dan de norm en de Cbw
Redundantie is verplicht, maar een andere techniek niet
NEN 7510:2024 en BIO2 eisen in maatregel 8.14 voldoende redundantie voor de beschikbaarheidseisen. In de norm is de kanttekening opgenomen dat redundantie bij veel scenario's niet helpt. Bijvoorbeeld, een tweede server met dezelfde software heeft hetzelfde lek, dus de beschikbaarheid van uw tweede server mag niet dezelfde afhankelijkheden hebben als uw primaire server.
Noodcommunicatie is verplicht, bereikbaarheid niet
De Cyberbeveiligingswet eist bedrijfscontinuïteit en beveiligde noodcommunicatie binnen de organisatie (artikel 21 lid 3, onder c en j). BIO2 overheidsmaatregel 5.30.01 en NEN 7510:2024 maatregel 5.30 vragen continuïteitsplannen te testen. Geen van beide eist dat inwoners, patiënten of klanten u nog kunnen bereiken tijdens een noodsituatie.
Veelvoorkomende misvattingen
Digitale soevereiniteit gaat over politiek, niet over een softwarelek.
Soevereiniteit is kunnen handelen, wat de aanleiding ook is.
Onze webleverancier regelt dat wel.
Op de dag van een kritiek beveiligingslek helpt uw leverancier al zijn klanten tegelijk. Hoe snel u omschakelt naar uw noodwebsite is vooral afhankelijk van wie uw DNS beheert.
Een tweede DNS-provider maakt het beheer juist riskanter.
Dat kan, zeker met DNSSEC, dus één provider is verdedigbaar zolang u die keuze (inclusief restrisico) is vastgelegd.
Aan de slag
Aanbevelingen
- Stel van buitenaf vast wie uw DNS-leverancier is, bij hoeveel providers uw nameservers draaien, op wiens netwerk en onder welke jurisdictie. Met de Masus Quick Scan krijgt u binnen 3 minuten uw eerste inzichten.
- Leg vast wie het registraraccount en de DNS-records kan wijzigen, en beschrijf hiervoor een noodprocedure.
- Laat een noodpagina klaarzetten op een andere techniek en bij een andere partij, en zet de TTL van uw websiterecords op hooguit een uur, zodat omschakelen binnen het uur doorwerkt.
- Oefen jaarlijks met het bestuur twee scenario's: de website valt uit en u schakelt om, en uw DNS-leverancier zelf valt uit, waarbij zonder tweede provider ook de noodpagina wegvalt.
Vragen aan uw leverancier
- Kunnen wij zonder uw medewerking onze DNS-records wijzigen en de volledige zone exporteren als standaard zonebestand?
- Ondersteunt uw dienst een 'Secundaire DNS' setup waarbij uw nameservers via AXFR/IXFR-zone-overdracht automatisch synchroniseren met een externe hoofdprovider?
- Wat is uw contractuele hersteltijd voor DNS buiten kantoortijd, en welke compensatie volgt bij overschrijding?
Klaar om dit voor uw organisatie te vertalen naar actie?
Krijg binnen 2 á 3 minuten uw eerste inzichten in de digitale soevereiniteitrisico's van uw organisatie middels onze gratis Quick Scan. Of neem contact op voor een vrijblijvend gesprek over uw specifieke situatie.